Het warmtenet is een kans, geen uitgangspunt

Het NPLW heeft het gemeentelijk planproces onder de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en de Wet collectieve warmte (WCW) in een schema gezet. Dat schema volgt de formele stappen van de Omgevingswet.

In dat schema wordt het warmtenet vaak de oplossing, nog voordat duidelijk is welke huishoudens zullen aansluiten. De voorkeur komt uit de Startanalyse, op nationale kosten en de gemiddelde woning in een CBS-buurt. Daarna volgen het warmtekavel, het warmtebedrijf en het uitgewerkte kavelplan. Pas laat ligt er een aanbod bij bewoners, met een opt-out.

Zolang onduidelijk is wie afneemt, rekent het warmtebedrijf een opslag op de businesscase. Een kavel die uitgaat van aansluiting van alle woningen telt ook de woningen mee die niet aansluiten. Die kosten belanden bij wie wel warmte afneemt. En de procedure voor het omgevingsplan kan al rond zijn op het moment dat blijkt dat het animo te laag is.

Participatie is in dat schema terecht een lijn van begin tot eind. Is die niet zorgvuldig doorlopen, dan kan een rechter een streep zetten door de omgevingsvergunning. De inventarisatie van opt-outs is bovendien foutgevoelig, en binnen één warmtekavel moeten de tarieven volgens de WCW gelijk zijn. Een latere fase met hogere bouwkosten of een lagere dichtheid past dan moeilijk in het tarief van de eerste fase.

De verschuiving die ik voorstel is klein in het schema. Breng de waarschijnlijke opt-outs naar voren, vóór het uitgewerkte kavelplan. Dan is eerder zichtbaar bij welke warmteprijs een woning het net kiest, en bij welke prijs een alternatief lagere maandlasten geeft.

De BuurtWarmteWijzer rekent dat per woning, vanuit het perspectief van de bewoner. Daaruit volgt bij welke prijs het net kan concurreren met de voordeligste andere oplossing, en of de omzet een sluitende businesscase draagt. Zones met te weinig aansluitingen hoeven niet in het kavel. De gegevens zijn te exporteren naar nPro, GSD Heat of Comsof Heat.

Blijkt het net weinig kans te hebben, dan sla je de procedure over. Blijkt het kansrijk, dan neem je een kavelplan op in het omgevingsplan dat al rekening houdt met de opt-outs. Het warmtenet is dan een kans voor een buurt die van het aardgas af gaat, niet het vertrekpunt.

Het volledige paper staat hieronder.